Imponeren? Welnee, waarderen!

Persbericht - december 2008

Imponeren? Welnee, waarderen!

Van takken uit eigen tuin tot belevenissen: kerstcadeau is een eeuwenoude traditie

December, de maand van ‘het grote geven’. Kerstcadeau van de baas, prachtige geschenken onder de boom. Maar waarom pakken we in deze periode massaal uit? Imponeren, indruk maken? Nee hoor, het gaat om een gevoel van waardering, zo blijkt uit verschillende onderzoeken. Niks nieuws, want al in het Oude Rome van nog voor onze officiële jaartelling ontdekte men dat geven in de donkerste dagen van het jaar prettig is. Met toen als trend: takken van struiken of bomen uit de eigen tuin. En anno 2008? Een zelf te kiezen belevenis.

Recent onderzoek van Pluimen, marktleider op het gebied van beleveniscadeaus toonde het nog eens onomstotelijk aan: de Nederlander vindt het (zeer) belangrijk om gewaardeerd te worden. Niet minder dan 89% gaf bijvoorbeeld aan het essentieel te vinden dat baas of leidinggevende zijn waardering toont. Het kerstcadeau van de werkgever blijkt wat dat betreft een belangrijk middel: voor 60% van de beroepsbevolking is het een belangrijke blijk van waardering. Wanneer dit cadeau in de vorm van een pakket, belevenis of bonus niet wordt uitgereikt ziet bijna eenderde dit als een gebrek aan waardering.

Lekker gevoel
We geven graag tijdens de kerstperiode. Geven gaat om het gevoel, zo maken (inter)nationale onderzoeken overduidelijk. In 2007 liet onderzoek van het Postbank Economisch Bureau het nog eens duidelijk zien: we laten degene die we een kerstcadeau geven zien dat we moeite voor hem/haar hebben gedaan. Dat levert niet alleen degene die het geschenk krijgt een lekker gevoel op, maar ook de gever. Bovendien geven we een signaal af aan de ontvanger: hij/zij wordt gewaardeerd. Het gaat dan vaak niet eens om het bedrag dat het cadeau gekost heeft, maar meer nog om of het cadeau een schot in de roos is. Hoe meer het immers door de ontvanger gewaardeerd wordt, hoe beter ontvanger én gever zich dus voelen. En vooral in de kerstperiode, wanneer mensen meer samenkomen dan ooit, is dat een prettig iets.

Boom- of struiktakken
Eigenlijk is het al eeuwen zo. De Romeinen begonnen ermee in de periode van het zogenaamde Saternalia-festival (van 17 tot 25 december). Ruim een week lang werd er gefeest en gaf men elkaar cadeaus. Dat waren vaak boom- of struiktakken uit eigen tuin. Die werden namelijk geacht geluk te brengen aan de ontvanger, erg belangrijk in die tijd. Daarnaast waren zelfgebakken taarten en andere zoetigheden populair. De elite had meer te besteden en koos voor sieraden van goud of zilver.
Beroemdste voorbeeld van het geven van geschenken in deze periode is uiteraard de tocht van de drie wijzen uit het Oosten, die ter gelegenheid van de geboorte van Jezus Christus geschenken kwamen brengen bij de baby.

Sinaasappels
Het geven van geschenken in de laatste donkere dagen van het jaar is hoe dan ook een onverwoestbare traditie. De daaropvolgende eeuwen kenden steeds hun eigen trends. Via handschoenen (uiteraard met het oog op de kou in deze periode van het jaar) naar verlichting in allerhande vormen (symbool voor het gebrek aan licht en warmte in de decembermaand) tot sinaasappels (lange tijd erg zeldzaam!) en zelfgemaakte sokken, truien, jurken, tafelkleden, tafels en stoelen.
Dat ‘het commerciële geven’ zoals we het nu kennen iets is van de laatste jaren berust trouwens op een misvatting. Dat startte namelijk al in de Verenigde Staten, rond 1820. De eerste officiële advertenties waarin kerstcadeaus werden aangeprezen dateren van een paar jaar daarvoor. Ze zijn het startsein voor ‘de cadeaus onder de boom’ zoals we ze nu kennen. Wie denkt dat de gedachte dat de vercommercialiseerde kerst er een is van vrij recent kan er niet veel verder naast zitten. Rond 1850 schreef Harriet Beacher Stowe (bekend van het wereldberoemde boek ‘De Negerhut van Oom Tom’) een kort verhaal waarin ze een van de personages laat verzuchten: ‘Hele werelden van geld worden verspild in deze tijd van het jaar’. 2008? Welnee, anderhalve eeuw eerder al dus.

Geven en waarderen
Hoe belangrijk geven en waarderen zijn blijkt eens te meer uit de prognoses voor Kerstmis 2008. Terwijl wereldwijd de gevolgen van de internationale kredietcrisis steeds zichtbaarder worden en consumenten in veel gevallen angstvallig de hand op de knip houden, lijkt er als het gaat om het geven van cadeaus tijdens de kerst graag een uitzondering gemaakt te worden. Een recordaantal van vijf miljoen kerstcadeaus gaan deze maand van werkgever naar werknemer, meldt het Platform Promotional Products. En met een gemiddelde van 40 euro per pakket is dat bedrag ook nog eens hoger dan ooit. En volgens internetwinkel bol.com is slechts één op de vijf Nederlanders van plan dit jaar minder uit te gaan geven aan cadeaus tijdens de decembermaand. Sterker nog: 11% is juist van plan méér te spenderen. Financiële malaise? Kan best, maar we pakken dit jaar meer uit dan ooit. Geven en waarderen is ‘heilig’.

Topkerst
Een ontwikkeling die ook Joren van der Pluijm, directeur van Pluimen signaleert. Juist de kerstperiode is voor zijn onderneming – gespecialiseerd in belevenissen als alternatief cadeau - de belangrijkste van het jaar. Van der Pluijm merkt weinig van iets dat op een recessie lijkt. “Qua omzet wordt het een topkerst”, meldt hij. “Het aantal verkochte belevenissen stijgt zelfs met ruim 40%.”
Van der Pluijm denkt wel te weten waarom zelfs een mondiale financiële crisis de kerstuitgaven niet negatief beïnvloedt. “Het is een diep gewortelde traditie. Als werkgever wil je op deze manier laten zien dat het goed met je gaat. En het tonen van waardering naar de medewerkers, daar wil men liever niet op bezuinigen. Terecht, zo laat ons onderzoek zien.”

Zelf kiezen
En dat eeuwenoude gebruik van het geven van geschenken in de kerstperiode blijft absoluut bestaan, is de overtuiging van de deskundigen. ‘We’ willen op deze manier onze waardering blijven uiten naar geliefden, vrienden, familie en collega’s. “Vroeger was het geven van een kerstcadeau vaak een vorm van liefdadigheid, een gunst die werd verleend”, legt Eveline Doelman uit. Ze is werkzaam bij het Meertens Instituut, een instelling die zich bezighoudt met het bestuderen van de Nederlandse cultuur. “Vandaag de dag toon je op deze manier waardering en betrokkenheid. Dat verdwijnt echt niet zomaar, we zijn er veel te erg aan gehecht. Wel zie je de manier waarop we daaraan vormgeven veranderen. Zelf je cadeau kiezen bijvoorbeeld. De kritische, mondige werknemer van nu weet bijvoorbeeld zelf het beste wat hij wil. Hij neemt dan ook vaak geen genoegen meer met een standaardkerstpakket.”
Geen standaardcadeaus dus voor diegene die écht zijn waardering wil tonen. Wat zijn de geschenken die dit jaar goed scoren? Welness doet het goed. Luxe bad- en verzorgingsproducten, bezoek aan sauna en luxe beautycentra. Verder fair trade-artikelen en bordspellen. En dus de belevenissen. Van der Pluijm: “Twee trends springen er dit jaar uit: jezelf verwennen. En er op uit gaan met partner of gezin. Alleen, of samen genieten. Dat is de ultieme vorm van waardering dit jaar.”


Top-4 belevenissen
De grootste stijgers onder de belevenissen dit jaar:

1. Saunabezoek
2. Avontuur: karten, indoor waveboarden
3. Korte reizen: citytrips, weekendjes weg
4. Gezinsuitjes: de ezelwandeltocht